FONGTIL: ESTUDANTE NO OSS EZIJE NO PN RONA HODI ALTERASAUN, LAIHA RAZAUN BA JUIZ ATU DEKLARA INKONSTITUISIONÁL BA EZIJENSIA HALAKON LPMV

FONGTIL: ESTUDANTE NO OSS EZIJE NO PN RONA HODI ALTERASAUN, LAIHA RAZAUN BA JUIZ ATU DEKLARA INKONSTITUISIONÁL BA EZIJENSIA HALAKON LPMV

Ohin Segunda-feira loron 19 Janeiru 2026, Diretór Ezekutivu FONGTIL Sr. Inocençio de Jesus Xavier hetan entrevista husi Jornalista sira iha AJAR, Faról Díli hodi husu FONGTIL nia Prespetiva konaba Lei Pensaun Mensál Vitalisa ne’ebé seida’uk iha desizaun husi Juiz sira iha tribunál ba lei refere.

Liga ho Asuntu ne’e Diretór Ezekutivu FONGTIL Sr. Inocençio de Jesus Xavier hatete: “ konaba kazu ida ne’e la’ós kestaun normativu, maibé ida kestaun polítika mós, espera Juiz titular ne’e bele respeita desizaun ba alterasaun husi Parlamentu Nasionál, ne’e forsa populár. Dala ida tan povu mak nain ba Estadu, entaun ezijénsia hodi halo alterasaun ba Lei Pensaun Mensál Vitalisa ne’e estadu nia nain mak husu (Povu mak husu) entaun tenki rona povu ida ne’e nia lian. Estudante sira ne’e povu, sira halo sira-nia kna’ar nu’udá ativista maibé sira nu’udar na’in ba estadu ida ne’e hodi ezije ne’ebé tenki halakon lei ne’e, ne’ebé Juiz tenki hanoin ona oinsá mak atu asegura prinsipiu estadu de direitu demokratiku ida ne’e katak estadu ne’e asosiasaun ida tenki halo tuir vontade populár, povu nia vontade mak ida atu halokon ne’e no Juiz nia desizaun ne’e labele kontra vontade povu nian tanba vontade povu nian mak tenki halakon lei pensaun mensál vitalisa”.

Alem de ida ne’e Diretór Ezekutivu FONGTIL Sr. Inocençio de Jesus Xavier hatete: “ Klaru desizaun ida ne’e sensitivu, maibé povu iha direitu atu rona rezultadu bainhira mak auxiliar estadu ka husi ukun na’in sira nia desizaun desizaun atu fó resposta ba lei refere liu-liu Tribunál atu fó rezultadu baze ba ezijénsia povu nian la’ós ba ezijénsia grupu minoritariu sira no grupo elite sira nian no grupo polítiku sira nian. Estudante no Organizasaun Sosiedade Sivíl ezije no Parlamentu Nasionál rona hodi alterasaun entaun laiha razaun ba Juiz atu deklara inkonstituisionál fali. Entaun ita husu atu revoga direitu anteriór sira. Entaun Juiz ida ne’ebé ezerse nia funsaun ne’e atu asegura vontade povu nian la’ós vontade elite ka politiku sira nian ”.

Ikusliu, Diretór Ezekutivu FONGTIL Sr. Inocençio de Jesus Xavier hatete: “. Di’ak liu mak lalika halo situasaun ne’e sai komplikadu liután, tanba iha rai ida ne’e ita iha orgaun soberanu ha’at (4) Parlamentu Nasioná nu’udár segundu Orgaun Soberanu ne’ebé nain ba lejisladór no halo ona alterasaun hotu-hotu baze ba ezijénsia povu nian no Tribunál tenki ezekuta tanba ida ne’e povu nia hakarak no ida ne’e konstituisionál. Sé ida ne’e mak dehan katak inkonstituisonál ami sei halo asaun no ami iha estratéjia rasik tanba ne’e mak ita nonok la signifika ita hakmatek, ita nonok tanba ita respeita sira-nia servisu, tanba ami fó poder ba imi atu jere de’it povu nia interese la’ós jere imi-nia interese, se imi jere de’it imi nia interese ne’e imi hasoru povu, no ita sei halo petisaun populár ida hamutuk ho povu inklui deputadu sira hodi hasoru Tribunál tanba Tribunál la respeita vontade povu nian’’.